ارتودنسی چیست؟
.jpg)
ارتودنسی با هدف حرکت دادن دندانهایی انجام میشود که به خوبی کنار یا روی یکدیگر قرار نمیگیرند یا کج و نامرتب هستند. با اصلاح این مشکلات به کمک ارتودنسی، میتوان سلامت دهان و دندان را نیز ارتقاء داد. از آنجایی که تمیز کردن دندانهای نامرتب دشوارتر است، در این حالت احتمال پوسیدگی دندانها و ابتلا به بیماری لثه افزایش مییابد. ارتودنسی پیش از این ارتودنتیا نامیده میشد که برگرفته از دو واژه یونانی "ارتوز" به معنای "صاف، بینقص یا متناسب" و "دنتوز" به معنای "دندان" است. ارتودنسی شاخهای از دندانپزشکی است و متخصصین ارتودنسی در زمینه درمان نامرتبی دندانها و اختلالات فک و صورت اموزش میبینند. تاریخچه ارتودنسی بسیار طولانی است و تأثیر آن بر سلامت انسان انکارناپذیر است.
زمان مناسب شروع درمان ارتودنسی
زمانی که ساختمان های صورت در حال رشد هستند، ارتودنسی راحت تر و ساده تر انجام می شود و در زمان کمتری موفقیت بالاتری خواهد داشت.
زمان مناسب برای شروع درمان ارتودنسی بستگی به نوع ناهنجاری دارد. در مورد بیمارانی که مشکلات اسکلتی دارند، بهعنوان مثال فک بالای آنها جلوتر از موقعیت طبیعی است یا برعکس فک پایینشان عقبتر از موقعیت مناسب خود قرار گرفته، بهترین زمان برای شروع درمان، سالهای قبل از بلوغ است چون میتوان از رشد کودکان و نوجوانان برای درمان این ناهنجاریها استفاده کرد. در مورد مشکلاتی که صرفا مربوط به دندانها میشود، محدودیت سنی وجود نداشته ولی زمان طلایی برای درمان حوالی ۱۲سالگی است. بر اساس توصیه انجمن دندانپزشکان آمریکا (ADA) بهترین سن برای اولین ویزیت ارتودنسی، مقارن با رویش دندان های شیری یعنی حدود ۷ سالگی می باشد.
سن بیمار از این نظر اهمیت دارد که به ما نشان می دهد چه امکاناتی برای درمان در اختیار داریم. آیا زمانی برای پیش درمانی در اختیارمان است یا خیر؟ یا اصلا چنین درمان هایی ضروری است؟ آیا از فاکتور رشد می توان کمک گرفت یا خیر؟ تمام جواب ها به سن بیمار ختم می شود. به همین دلیل بیماران را از نظر سنی دسته بندی می کنیم. البته فراموش نکنید که تا زمانی که دندان در دهان است می توان این درمان را انجام داد و به قول معروف هیچ وقت دیر نیست.
مواردی که دندان ها نیاز به ارتودنسی دارند
در صورت مواجهه با هر یک از موارد زیر، شما نیز میتوانید برای ارتودنسی دندانهای خود اقدام کنید:
دیپ بایت: یا همپوشانی عمودی بیش از حد دندانهای پیشین بالا و پایین
در هنگام بسته بودن فک و دندان ها، دندانهای .jpg)
پیشین بالا بسیار جلوتر از دندانهای پایین قرار بگیرند.
بزرگتر بودن فک پایین از فک بالا: در این حالت دندانهای پایین بسیار جلوتر از دندانهای بالا قرار میگیرند یا این که دندانهای بالا بیش از اندازه عقب هستند..jpg)
بایت باز یا فاصله بین دندانهای فک بالا و پایین هنگام بسته بودن دهان: در این حالت هنگام بستن دهان، دندانهای عقب کاملاً روی هم قرار میگیرند اما بین دندان های قدامی بالا و پایین فضایی وجود دارد..jpg)
ناقرینگی دندان ها هنگام لبخند زدن : این مسئله به دلیل عدم انطباق خط وسط دندانی با خط وسط صورت رخ می دهد ، این ناهنجاری باعث می شود 
هنگامی که بیمار لبخند می زند ، دهان بیمار نامتقارن به نظر برسد . علاوه بر مشکلات زیبایی ، مشکلات روابط دندانی نیز در این حالت ممکن است ایجاد گردد که بر کارایی جویدن تاثیر می گذارد.
وجود فضا در بین دندان ها: فضاها یا فاصله بین دندان ها در نتیجه از دست دادن دندانها یا پر نشدن دهان توسط دندانها..jpg)
کجی دندان ها : در صورتی که فضای کافی برای تمام دندان ها وجود نداشته باشد ، این حالت رخ می دهد . .jpg)
درمان این مشکل با گسترش قوس دندانی یا فکی و یا کشیدن دندان دائمی صورت می گیرد ، در این حالت علاوه بر
مشکلات زیبایی ، خطر ایجاد پوسیدگی و ناراحتی های لثه به دلیل عدم امکان رعایت بهداشت مناسب بیشتر می شود.
در یک دسته بندی کلی ارتودنسی در 6 نوع انجام می شود
1. ارتودنسی متحرک
2. ارتودنسی با استفاده از براکت های فلزی
3. ارتودنسی با براکت های همرنگ دندان
4. ارتودنسی با براکت های فلزی یا سرامیکی بدون الاستیک
5. ارتودنسی از پشت دندان یا سیستم لینگوال
6. ارتودنسی شفاف یا Invisalign
البته نوع دیگری از ارتودنسی به نام ارتودنسی سریع نیز وجود دارد که در درمان های رایج استفاده نمی شود و به همین خاطر در این دسته بندی گنجانده نمی شود.
طول دوره درمان
درمان به طورمعمول حدودا یک سال ونیم تا دوسال و نیم طول می کشد، البته به دنبال آن برای حفظ روابط بین دندانی باید تا مدتی از پلاک نگهدارنده استفاده کرد. همان طور که گفته شد، مدت و زمان، بستگی به نوع درمان و سن بیمار هم دارد.
آیا درمان ارتودنسی هیچ ناراحتی ندارد؟
درمان ارتودنسی بسیار کمتر از آنچه شما نگرانش هستید درد و ناراحتی دارد. در اغلب موارد دو تا سه روز اول، بعد از ویزیت دکترتان، دندانها ممکن است حساس و گاه حتی دردناک شوند ولی این ناراحتی به ندرت حتی نیاز به مصرف داروی مسکن پیدا میکند. ناراحتی در ارتودنسی اغلب محدود به ناراحتیهای اندکی است که آن هم بعد از اتمام ارتودنسی فراموش خواهد شد. به خصوص اگر به مراد خود رسیده باشید!
این مشکلات در سیستمهایی مثل دیمون بسیار کمتر و در سطح حداقل است به خصوص اگر بیمار در رعایت بهداشت دهان دقت کافی داشته باشد.
عوارض عدم درمان ارتودنسی
اشکال در جویدن و هضم غذا
سایش غیر طبیعی دندانها
سردردهای مزمن یا دردهای صورت
مشکلات تنفسی مانند تنفس از طریق دهان
انحراف در فک و عدم تقارن صورت
پوسیدگی و مشکلات لثه
گاز گرفتن مکرر زبان یا گونه
ناراحتی مفصل گیجگاهی – فكی
فواید ارتودنسی
منظمشدن دندانها به تمیز کردن آنها نیز کمک خواهد کرد .
1 . ارتودنسی طول عمر دندانها را افزایش میدهد. مرتب کردن دندانها موجب قرار گرفتن آنها در موقعیت مطلوب داخل فک میشود که نتیجه آن پخش متوازن نیرو در تمام جهات و کاهش فشار روی ریشه دندانها است. از طرف دیگر منظمشدن دندانها به تمیز کردن آنها نیز کمک خواهد کرد.
2. ارتودنسی موجب برطرف کردن مشکلات گوارشی میشود.در حالت عادی هر دندان بالا با دو دندان پایین در تماس است. چنانچه در بیماری این وضعیت دندان وجود نداشته باشد غذا به خوبی آسیاب نشده و هضم غذا و در نتیجه گوارش آن با مشکل روبهرو میشود. درمان ارتودنسی، باعث ایجاد تماسهای مناسب و در نتیجه افزایش تاثیر جویدن خواهد شد.
3.ارتودنسی باعث درمان مشکلات عضلانی هم میشود.افرادی که بیشتر فعالیت خود را با دست راست انجام میدهند عضلات قویتر با حجم بزرگتر نسبت به دست چپ دارند اما چون دستها زیر لباس قرار میگیرند تاثیر زیاد و قابلتوجهی در بیننده به وجود نمیآورند. حال اگر شخصی به دلایل مختلف مانند عادت کردن یا کوچک بودن فک و... با دندانهای یک طرف غذا بخورد، به مرور زمان عضلات یک طرف از طرف دیگر بزرگتر و صورت وی نامتقارن میشود و چون در برخوردهای اجتماعی صورت اولین قسمتی است که مورد توجه قرار میگیرد، باید حتما نسبت به رفع این مشکل اقدام کرد. البته مشکلات عضلانی زیادی در سیستم جونده شناخته شدهاند که با روشهای ارتودنسی قابل درمان هستند.
مراقبت های لازم در زمان ارتودنسی
تغذیه در ارتودنسی: در طول دوره درمان ارتودنسی، می توان مجموعه ای از مواد غذایی متنوع را مصرف کرد. به هر حال، برخی از انواع مواد غذایی می توانند باعث وارد شدن آسیب و صدمه به براکت ها و سیم های ارتودنسی شوند. هنگامی که این اجزا دچار آسیب شوند، بیمار با ناراحتی، حرکت ناخواسته دندان، مراجعات درمانی اضافی به مطب متخصص ارتودنسی، و افزایش طول مدت درمان مواجه می شود. به خاطر داشته باشید، چسبی که برای نگه داشتن براکت ها بر روی دندان ها استفاده می شود، بسیار شکننده است. هنگامی که فشار بیش از حد به این چسب وارد شود، براکت ها از سطح مینای دندان جدا می شود. در طول چند روز اول پس از درمان، لازم است بیمار از مواد غذایی نرم استفاده کند. علاوه بر این لازم است بیمار از ابزارهای ارتودنسی در هنگام غذا خوردن تا زمان استفاده از براکت ها حفاظت نماید. به این ترتیب، لازم است بیمار از خوردن غذاهای سخت، سفت، چسبنده و ترد خودداری نماید.